Summa teologii, I, Q. 75-119

Opis

Dzieła wszystkie Tomasza z Akwinu tom 18

Człowiek (q. 75-102)
Sprawowanie rządów nad rzeczami (q. 103-119)

Człowiek ma wolny osąd, inaczej na darmo byłyby rady, zachęty, przykazania, zakazy, nagrody i kary. Aby się o tym przekonać, trzeba rozważyć, że niektóre rzeczy działają bez wydania sądu – na przykład kamień porusza się w dół i podobnie wszystkie rzeczy, którym brak poznania. Niektóre zaś działają na podstawie wydania sądu, ale nie wolnego – na przykład zwierzęta bezrozumne. Owca, widząc wilka, sądzi bowiem sądem naturalnym, a nie wolnym, że trzeba od niego uciekać, ponieważ sądzi nie na podstawie zestawiania, ale na podstawie naturalnego instynktu. I podobnie jest z jakimkolwiek sądem w zwierzętach bezrozumnych. Lecz człowiek działa na podstawie sądu, bo dzięki władzy poznawczej wydaje sąd, że czegoś należy unikać lub do czegoś należy dążyć (q. 83, a. 1).